روستای قهی

روستای قهی

قهی نام روستایی است که در ۸۰ کیلومتری شرق اصفهان واقع است و از توابع بخش بن رود (شهرستان ورزنه) محسوب می‌گردد. این روستا در یازده کیلومتری جنوب غرب کوه‌پایه و هفت کیلومتری غرب هرند مرکز بخش جلگه قرار دارد و دارای ۱۵۷۵ متر ارتفاع نسبت به سطح دریاست. نام این روستا که براساس روایات متعلق به دوره‌های قبل از اسلام و در واقع به نام کهی بوده به معنای جای پست مقابل واژه کوهپایه‌است. باستان‌شناسان معتقدند مسجد جامع قهی پیش از اسلام آتشکده زرتشتیان بوده‌است. روستای تاریخی قهی به علت قرار گرفتن در دل کویر تا ۵۰ سال قبل، مرکز شترداری ایران بوده‌است اما با ورود اتومبیل و کامیون این حرفه کم‌کم در روستا رو به فراموشی سپرده شد و جمعیت روستا نیز که شترداری حرفه اصلی‌شان بود به مرور از روستا کوچ کرد و از جمعیت ۳۰۰۰ نفری آن طی ۵۰ سال گذشته کمتر از ۸۰۰ نفر باقی مانده‌است. «ماکسیم سیرو» در کتاب راه‌های تاریخی اصفهان نیز در ۶۰ سال قبل از روستای قهی به عنوان یک شهر یاد کرده‌است. روستای قهی یکی از تاریخی‌ترین روستاهای استان اصفهان است. برخی از خانه‌های تاریخی این روستا قدمتی برابر با دوره صفویه دارند و کلیت بافت آن را خانه‌هایی از دورهٔ قاجار تشکیل داده‌است. تاکنون ۶۵ درصد از بافت تاریخی روستای قهی سالم مانده‌است. اهالی و مردم این روستا به زبان و لهجه منحصر بفردی با هم تکلم می‌کنند که رواج چنین زبانی نشان از وجود فرهنگ دیرینه این روستا دارد. در این روستا حدود ۲۰ اثر ثبت شده ملی مربوط به دوره صفویه و قاجار و خانه‌های قدیمی زیادی مربوط به ۵۰۰ سال پیش وجود دارد. در میان این ساختمان‌ها، شترخانه‌ها و کاروانسراهای زیادی که هنوز ثبت نشده نیز به چشم می‌خورد. مرمت و احیا شترخان‌ها (محل‌های نگهداری شتر) یکی از مهم‌ترین اهداف احیای روستای قهی است. معماری گذشته روستای قهی شامل دیوارها، برج و باروها و سردرهای بلند که شکلی نیمه اشرافی دارد، متفاوت از بناهای سادهٔ روستایی هم عصر خود است. این معماری علاوه بر ساختمان‌های شترخان، خانه‌های مسکونی را هم در بر می‌گیرد. از شاخصه‌های معماری این روستا خانه‌های بزرگ و اربابی به شکل قلعه‌است. این روستا دارای برج، مساجد،مسجد جامع،امامزاده عبدالواحد ،حمام، دوآب‌انبار، کاروانسرا، دو حسینیه که تقریباً از بین‌رفته‌اند، امامزاده پیر شمس‌الدین و آتشگاه است. مصالح خاص معماری آن نیز از خشت و گل و گاهی چوب است. وجود شیشه‌های رنگی، گچبری‌ها، ظریف‌کاری‌ها و نقاشی‌های بسیار در معماری این روستا نشان از کار استادکاران اصفهانی در این منطقه دارد و رونق بسیار شترداری در این روستا و اربابان توامند، دلیل وجود خانه‌های مجلل آن است.

استان: اصفهان

شهرستان: ورزنه

بخش: بن رود

فصل گردشگری:کل سال


نظرات ارسال شده:

  احسان تاج زاد در ۶ خرداد ۱۳۹۴ ساعت 14:31 گفت:

با سلام و سپاس از زحماتی که کشیده اید چند نکته به نظرم رسید که یاداشت و متن خلاصه ای راجع به قهی داشتم که در پایان آوردم روستای قهی در 75 کیلومتری شرق شهرستان اصفهان واقع گردیده..... به نظر میرسد نام قِهی چنانچه در تیتر همراه با کسره بیاید بهتر است قهی از توابع بخش جلگه ی شهرستان اصفهان محسوب میگردد کهی به معنی جای پست و گود از نظر جغرافیایی است در مقابل ارتفاعات کوهپایه از جمعیت مهاجر آن آمار دقیقی در دست نیست ولی با توجه به تعداد اهالی مهاجر و علاقه مند که در تعطیلات عید و محرم به روستا سفر میکنند این تعداد بین 25000 تا 35000 و یا شاید هم بیشتر به نظر میرسد. در این روستا 40 اثر تاریخی به ثبت آثار ملی رسیده که مربوط به دوران پیش از اسلام و سلجوقیان و صفویه وقاجار میباشد به نظر میرسد در صورت امکان بهتر است بخشهایی از متن مانند همین خط بالا با رنگ دیگر و یا درشت تر نوشته شود مراسم محرم در این روستا با قدمت صفوی و بنیانگذاری محقق ملای سبزواری از مراجع بزگ شیعه نیز در نوع خود قابل توجه است مراسم محرم در این روستا کم نظیر یا شاید بی نظیر باشه. مراسم زار، حلقه‌های گردان چند صد نفری حلزونی، با اشعار کهن ولی بدون سینه‌زنی است. حرکت دسته ونخل در دشت و بافت تاریخی، برپایی پوش بروی تکیه بالا و تقسیم کارها بین خانواده‌ها از ویژگی‌های قابل توجه این مراسم‌اند. به نام خدا نام قِهی قبلا ‌کِهی بوده؛ سندش نقشه مفصل کشور ایران چاپخانه آباژوری استامبل سال 1331 قمری، که تو کتابخونه و موزه اسناد روستا می‌تونید ببینید. کِهی یعنی پایین دست، در مقابل ارتفاعات شمال روستا ، مرحوم جلال رزمجو می‌گفت: قدیم می‌گفتن کوپّا و کِهی؛ منظور شهر کوهپایه و قهی بوده. کوهپایه تقریبا وسط بزرگراه اصفهان- نایین و فاصله‌اش حدود 70 کیلومتر از هر کدومه. (نقشه و کیلومتر) از کوهپایه 12 کیلومتر به جنوب، میرسه به قهی. اگر از تهران می‌خواهید یک سره بیاید قهی، میتونید از جاده زیبای فران و نهوج که وسط راه اردستان به نایین قرار داره؛ به کوهپایه میون‌بر بزنید. (بهتره از کروکی تهیه شده در قسمت آدرس، استفاده کنید) قطار تهران اصفهان هم پیشنهاد بدی نیست؛ که هر شب حدود ساعت 10 شب حرکت میکنه و حدود 6 صبح میرسه ایستگاه سیستان (نام‌های دیگرش سجزی یا سگزی) یک ایستگاه مونده به اصفهان؛ که تا کوهپایه نیم ساعت راه بیشتر نیست. قِهی زمانی مرکز بزرگ شتر‌داری ایران مرکزی بوده؛ اسناد تجاری با شرکتهای خارجی مانند تجارتخانه برادران نوپهل و تجارتخانه شاه جهانیان ، تو موزه اسناد روستا هست. خدا بیامرزه جلال رزمجو رو که برای راه‌اندازی موزه زحمت کشید. شترخون‌های فراوانی در قهی دیده می‌شوند؛ ولی فعلا خالی از شتر. احسان تاج زاده چند سال پیش سعی کرد شتر‌داری رو راه بیاندازه که موفق نشد، قصه‌های بامزه‌ای از اون دوران می‌تو‌نه براتون تعریف کنه. کوچه‌های نسبتا پهن؛ خونه‌های اربابی باشکوه با دیوارها و برج و بارو و سردرهای بزرگ از شاخصه‌های معماری این روستا است. 2 تا آب آنبار و مساجدی که مسجد جامع بین آنها شاخص و دیدنیه رو بهتره از دست ندین. مراسم محرم در این روستا کم نظیر یا شاید بی نظیر باشه. مراسم زار، حلقه‌های گردان چند صد نفری حلزونی، با اشعار کهن ولی بدون سینه‌زنی است. حرکت دسته ونخل در دشت و بافت تاریخی، برپایی پوش بروی تکیه بالا و تقسیم کارها بین خانواده‌ها از ویژگی‌های قابل توجه این مراسم‌اند. مقنی‌ها هنوز در قهی فعال‌اند. آداب خورد و خوراک مقنی‌ها زبانزده. حتی کارگاه تمرین کودکانه مقنی‌گری رو می‌تونید ببینید. قهی حدود 21 رشته قنات داشته که امروز 9 تا از اونها دایرند و برنامه هیجان انگیز قنات نوردی یکی از برنامهای سفر شما میتونه باشه 2 رشته قنات از روستا می‌گذره و بقیه در اطراف روستا به شکل اقماری مزارع و قلعه‌های کشاورزی رو شکل داده‌اند؛ که سالم‌ترین آنها قلعه خیرآبادِ؛ که امکانات اقامت با حال و هوای رعیتی، توسط توماج مقدس زاده در آن راه‌افتاده؛ جای ناب و سحرانگیزیه وسط کویر. نگران امنیت هم نباشید که قلعه یعنی معماری امنیت! غیر از صاحب‌خونه‌‌های قدیمی و دوست‌داشتنی به اسم روتیل جان عقرب خان! خانواده تاج زاده با پشتکار یکی از جوونهاشون،‌ احسان تاج زاد، خونه پدری رو مرمت و آماده مهمان‌پذیری کرده‌اند و کنار اون خانه نوسازی را به شکل اصیل و بومی ساخته‌اند. هنگام مرمت خونه، پرنده‌ای ماهی خوار به نام بوتیمار کوچک که در مسیر مهاجرت خود در اثر خستگی سقوط کرده بود مدتی مهمان این خانه شد و احسان از قنات براش ماهی می‌آورد. به همین دلیل اسم اونجا رو گذاشت خانه بوتیمار. شما می‌تونید با هماهنگی قبلی، برنامه‌های گشت در منطقه و یا مشارکت در کارهایی که دوست دارید رو در برنامه‌های کار در سفر، تجربه کنید. ما مایلیم دوره‌‌‌های آموزشی- تجربی-آبادگری را به نام گشت و کار و آموزآباد نیز در اینجا برگزارکنیم؛ به ویژه در زمینه‌های بومی؛ سفره ما از هنر کدبانوهای قهی و با غذاهای محلی رنگین می‌شه، اسپشیال (!) ما هم آبگوشت لاخُلی (تنوری) خاله طوبا و برا صبحانه کفی و نون‌توِ. بفرمایین ...  از سال 1383 پایگاه میراث فرهنگی روستای قهی نیز به پژوهش و مستند سازی در زمینه‌های گوناگون و مرمت و احیای روستا و خانه‌ها با مشارکت مردم پرداخته. اطراف قهی، از اصفهان تا نایین دیدنی فراوونه. که تعدادی از اونها رودر فهرست خوشه سار بومی؛ شرق اصفهان، می‌تونید ببینید. همچنین، قلعه قورتان، کویر ورزنه، کاروانسرای قلعه خرگوشی و باطلاق گاوخونی و کبوترخانه، گاوچاه، گاو گرد و آسیاب شتر و باغات و چشمه‌های کوهپایه نمونه‌هایی از این دیدنی‌هاست که هروقت اینها رو کامل دیدین، سراغ بقیه‌اش رو هم میتونید بگیرین! سپاس و بدرود

  admin در ۸ خرداد ۱۳۹۴ ساعت 15:02 گفت:

سپاس از اطلاعات مفيد جناب عالي. لطفاً اگر در مورد ساير اماكن ديدنی ايران نيز اطلاعات داريد ارسال فرماييد.

0
  • 1