روستای ابیانه درفاصله ۴۰ کیلومتری شمال غربی نطنز در دامنه‌ی کوه کرکس قرار گرفته است. این روستا به خاطر معماری بومی و ابنیه تاریخی پرتنوع از روستاهای استثنایی ایران به شمار می آید. ابیانه روستایی زیبا و خوش آب و هوا است. قدمت زمانی این روستا دقیقاً مشخص نیست ولی پیشینه‌ای هزار و پانصد ساله برای آن تخمین زده می‌شود و آن را از قدیمی‌ترین زیست‌گاه‌های انسانی در حاشیه‌ی دشت کویر ایران می‌دانند.

آثار و ابنیه تاریخی ابیانه مربوط به دوره‌های سلجوقی، صفوی، قاجار و ساسانی است. خانه‌های ابیانه ‏بر روی دامنه‌ی پرشیبی در قسمت شمال رودخانه برزرود ساخته شده‌اند و نمای خارجی دیوارهای این خانه‌ها را با خاک سرخی که معدن آن در مجاورت روستاست پوشانده‌اند.

از آنجا که در دامنه‌های شیبدار ابیانه برای ساختن خانه‏‌های مورد نیاز فضای کافی وجود ندارد، در این روستا مرسوم است که هر خانواده انباری غارمانند را در تپه‌های یک کیلومتری روستا، در کنار جاده و کمی مانده به ابیانه درست کنند. این غارها که در میان تپه‏‌ها حفاری شده‌اند و از بیرون تنها درهای کوتاه و کوچک آنها نمایان است برای نگهداری از دام‌ها و نیز آذوقهٔ زمستانی و اشیای غیرضروری استفاده می‌شوند.

کشاورزی، باغداری و دامداری شغل مردم ابیانه است که به روش‌ سنتی انجام میگیرد. جو، سیب‌زمینی، گندم، و انواع میوه، به‌خصوص سیب، آلو زردآلو، بادام و گردو، گلابی، در ابیانه کاشته می‌شوند. در سال‌های اخیر قالی‌بافی نیز در ابیانه گسترش پیدا کرده و نزدیک به ۳۰ کارگاه قالی‌بافی در این روستا احداث شده‌ است. از جمله شغل‏‌های پردرآمد زن‌های ابیانه در گذشته گیوه ‏بافی بوده‌است که امروزه تا حدی منسوخ شده. زبان مردم ابیانه از زبان‌های ایرانی شمال غربی است که در طول زمان دچار تغییر و تحولات زیادی گشته و اکنون تنهاتعداد کمی از واژه‌های اصیل پهلوی در گویش آنان باقی مانده است.

لباس سنتی هنوز هم در میان مردم این روستا رواج دارد. مردان شلوار گشاد و بلندی از پارچه‌ی سیاه و زن‌ها پیراهن‌های بلندی از پارچه ‏های رنگارنگ و گل‌دار می‌پوشند. آتشکده، مسجد جامع، مسجد برزله، مرقد شاهزاده عیسی و شاهزاده یحیی از جمله دیدنی‌های تاریخی ابیانه است. قلعه‌های تاریخی‌ای چون پال همونه یا تخت‌هامان، هرده و پاله نیزاز جمله دیدنی‌های گردشگری ابیانه هستند که سالیانه مسافران بسیاری را به خود جذب می‌کنند.