موزه باستان شناسي و مردان نمكي واقع در امارت ذوالفقاري مربوط به خاندان ذوالفقاري (محمود خان ذوالفقاري) است و در سال 87 پس از مرمت به عنوان موزه باستان شناسي و مردان نمكي افتتاح شد و مختص باستان شناسي استان است.

آثار باستاني مربوط به سه دوره پيش از تاريخ،دوره تاريخي و دوره اسلامي استان زنجان در امارت ذوالفقاري نگهداري مي شود. يك بخش تخصصي مردان نمكي و منسجوات مردان نمكي در اين موزه نگهداري مي شود.

در بخش پيش از تاريخ زنجان همه اشيا كاوش شده مربوط به چهار هزار،شش هزار،هفت هزار و هشت هزارسال پيش استان، در بخش تاريخي اشيا عصر آهن كه مربوط به سه هزار سال پيش است و در بخش پس از اسلام آثار مربوط به قرن چهارم و پنجم هجري قمري تا دوره قاجاريه نگهداري مي شود.

كشف موميايي مردان نمكي به صورت اتفاقي در معدن چهر آباد صورت گرفت اما پس از انجام آزمايش "دي ان اي" مشخص شد آثار مربوط به دوره هخامنشيان و ساسانيان است.

مرد نمكي شماره يك كه مربوط به دوره ساسانيان در موزه ملي تهران نگهداري مي شود و ساير مردان نمكي در موزه باستانشناسی ذوالفقاري زنجان در معرض بازدید عموم علاقمندان قرار دارد.

مرد نمكي شماره چهار سالم ترین مرد نمكي كشف شده است كه مربوط به دوره هخامنشي است و همراه با لباس، كفش، چاقوي كمربندش كشف شده است.

مردان نمكي زنجان تنها مجموعه نمكي جهان است و در موزه باستان شناسي ذوالفقاري بخشي به نگهداري و نمايش منسوجات مردان نمكي اختصاص يافته است كه اغلب پارچه هاي پشمي ساده و منقوش يا پارچه تلفيقي پشم و مو است.